حقوق بشر و فردگرایی ( بهزاد مهرانی)

" تو تصویرش کن "

behzadmehrani — Wed, 23 Jul 2008 22:20:18 GMT

به مناسبت سالگرد احمد شاملو

می گویند قومی که تاریخ خود را نمی شناسد آن را تکرار می کند. این‌گونه است که سخنانی می شنویم که از پس ِ قرون هنوز تازه می نماید و گویی با سرشت و سرنوشت ما عجین شده است. وقتی کلام حافظ شیراز را می خوانیم که شکوه وار می گوید:

آسمان کشتی ارباب هنر می شکند / تکیه آن به که بر این بحر معلق نکنیم ، آن را با گوشت و پوست خود لمس می کنیم و این همه ،اعجاز ِ لسان الغیب نیست بل‌که عجز ما نیز هست.عجز ما که تاریخمان همه تکرار است. گویا هنوز هم آسمان و داعیان ِ نمایندگی اش،کشتی ارباب هنر می شکنند. گویا هنوز هم فریاد ِ نسیم شمال که از درد ِ درون و به طنزی تلخ می گفت:" رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز" رمز آسوده خاطر زیستن ِ ما در اینجایی است که زندگی می کنیم. گویا هنوز حافظ وار باید شکایت سر دهیم که " بیا ساقی که جاهل را هنی تر می رسد روزی".

آری این در جا زدن های تاریخی ِ ما است که حافظ و شاملو را در کنار هم می نشاند تا غریبانه بگریند. شاملو می گوید:" به اندیشیدن خطر مکن" و حافظ نهیب می زند که " جریده رو که گذرگاه عافیت تنگ است". و آن‌چه این فاصله‌ی چند قرنی را پر می کند قصه‌ی پر غصه‌ی "ارباب بی مروت دنیاست و داستان ِ پریشان احوالی ِ اهالی فرهنگ و هنر در این کهن بوم و بر.

این چنین است که هنوز امیر مبارزالدین در ِ میکده ها را می بندد تا در ِخانه‌ی تزویر و ریا هماره گشوده بماند.تاریخ تکرار می شود.

امروز نیز گزمه های امیر، راه ِ خانه‌ی ابدی ِ احمد شاملو را بر روی دوستدارانش می بندد تا بل‌که مردم راه ِ بازار بی کالای آنان را در پیش گیرند و خریدار ِ "هیچ" شوند. غافل از این‌که امیر مبارزالدین ها را تاریخ از یاد می برد و این حافظ است که از پس ِ گرد و غبار ِ قرون رخ می نماید.اینان نمی دانند که" پری رو تاب مستوری ندارد" .

هوایی که امروز بر مزار شاملو نفس کشیدیم هوای عفنی بود که جانمان را ملول ساخت. عسس با داس ِ جهالت به ریشه کن کردن ِ بامداد آمده بود.چه خیال ِ خامی !

هر چند که "داسی سرد بر آسمان" می گذرد "که پرواز کبوتر ممنوع است" اما ماه بر خواهد آمد و عمر تیرگی ها چندان نخواهد پایید.

مردم نمی فهمند؟

behzadmehrani — Tue, 15 Jul 2008 12:04:18 GMT

این مطلب ابتدا در سایت ادوار نیوز منتشر شده است.

" مردم گاوند و آنچه به آن احتیاج دارند یوغ و سیخک و علوفه است." (ولتر) 1

این جمله‌ی اخباری را بسیار شنیده ایم: مردم نمی فهمند. اکثریت قریب به اتفاق افراد این سخن را بر زبان می آورند که: "اگر مردم ما می فهمیدند، حال و روز بهتری می داشتیم و کمی شبیه ملل راقیه بودیم."

این مردم چه کسانی هستند که این‌گونه از آنان سخن گفته می شود؟ هر فرد و گروه و دسته ای مفهومی را از کلمه‌ی " مردم " مراد می کند. زمام‌داران ما گاهی مردم را با القاب ِ "همیشه در صحنه"، "جان بر کف"، "رشید"، "شهید پرور"، " بزرگوار" و ... نام می برند. این القاب تنها برای زمانی است که حکومت‌مداران ِ ما نیازمند حمایت ِ "مردم" هستند. اما از طرفی همین "مردم ِ رشید" ،در باور آنان نیازمند قیم و ولی هستند تا مبادا از راه ِ صواب و ثواب منحرف شوند. در این نوشته روی سخنم با حاکمیت نیست که نگاهش نسبت به مردم اظهر من الشمس است . روی سخنم با همان اکثریتی – خصوصا اهل تفکر – از مردم است که می گویند: "مردم نمی فهمند".

جمله‌ی "مردم نمی فهمند" را از زبان تحصیل‌کرده هایمان بسیار شندیده ایم. از این "است" ِ "مردم نادان است" می توان به "باید" های بسیاری رسید. مردم نمی فهمند پس نباید بیهوده در صدد ِ روشن‌گری ِ ایشان برآمد.حیف ِ عمر است که در پای چنین مردم نا اهلی هدر رود! باید زندگی کرد و غم ِ نادانی ِ نادانان را فراموش کرد! اغلب افرادی که جمله‌ی "مردم نمی فهمند" را به کار می برند از آن، این‌گونه مراد می کنند. این گونه سخن گفتن در قشر تحصیل‌کرده تر و به اصطلاح روشن‌فکر تر ِ ما بیشتر است. "مردم نمی فهمند" می شود توجیهی برای یرج عاج نشینی اهل تفکر و سر در لاک خویش فرو بردن.

بسیاری از اینان بر این عقیده اند که ما – اهل تفکر – سخنان ِ خویش را می گوییم و چندان در قید و بند فهمیده شدن ِ این سخنان نیستیم. شاید در آینده نسلی بیاید و زبان ما را ادرک کند.

"مردم نمی فهمند" تنها سخنان امروز ِ بسیاری از اهل اندیشه‌ی ما نیست بل‌که قدمتی دیرینه دارد:

هر زمان می گفتم از درد درون

اهد قومی انهم لا یعلمون (2)

در کتاب مقدس مسلمانان، قرآن در خطاب به مردم بسیار آمده است که "اکثرهم لا یعلمون" و "اکثرهم لا یعقلون. این بیت مولانا اشاره ای است به حدیثی از پیام‌بر اسلام که:" اللهم اهد قومی فانهم لا یعلمون" " خداوندا قوم مر هدایت کن که نمی دانند". (3)

نالیدن از نادانی مردم گویی از وجوه مشترک اهل اندیشه در این دیار بوده است.

به یکی جرعه که آزار کسش در پی نیست

زحمتی می کشم از مردم نادان که مپرس (4)

گاوی است در آسمان و نامش پروین

یک گاو دگر نهفته در زیر زمین

چشم خردت باز کن از روی یقین

زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین (5)

اگر به راستی مردم نمی فهمند، در این میانه وظیفه‌ی اهل ِ تفکر چیست؟ آیا در برج ِ عاج نشستن و به زبان اجنه ها سخن گفتن مرهم ِ این تاول ناسور ِ نادانی است؟ در تعریف روشن‌فکر گفته اند که در دوران گذار حیات می یابد و این‌که یک متخصص لزوما یک روشن‌فکر نیست. گویا در تعریف روشن‌فکر، تعهد نهفته است. تعهد ِ رساندن ِ آگاهی به آستانه‌ی آگاهی ِ مردم.

از این "است" که " مردم نادان هستند" می توان به این "باید" نیز رسید که باید دغدغه‌ی آگاهی بخشیدن به مردم را داشت. باید چون طبیبی دل‌سوز بر زخم های جهالت آنان مرهم گذاشت و همچون معلمی مهربان جهل را به دانش مبدل ساخت.

تمامی ِ داعیه‌ی این قلم این است که از "مردم نمی فهمند" نمی توان فقط به بی مسئولیتی و دغدغه‌ی فهم مردم را نداشتن رسید بل‌که می توان به جنگ نادانی رفت.به جنگی بدون خشونت و خون ریزی.افروختن شمعی در تیرگی ِ جهل شاید وظیفه‌ی اهل تفکر ما باشد.تنها شاید. زیرا که واقفم که ممکن است نتوان بر این مدعا دلیلی مجاب کننده یافت.

(1) آزادی و خیانت به آزادی آیزایا برلین ترجمه:عزت الله فولادوند نشر ماهی ص 64

(2) مثنوی مولانا تصحیح نیکلسن دفتر دوم بیت 1926

(3) شرح مثنوی ولی محمد اکبر آبادی دفتر دوم ص 170

(4) دیوان حافظ به سعی سایه غزل 264

(5) رباعیات خیام ویرایش بهاء الدین خرمشاهی انتشارات ناهید رباعی 144

تکذیبیه خبر کیهان

behzadmehrani — Tue, 08 Jul 2008 00:25:18 GMT

در پی انتشار خبری در روزنامه کیهان مورخ هفدهم تیر ماه یکهزارو سیصدو هشتادو هفت در صفحه دوم تحت عنوان " وقتی حقوق بگیران << سییا >> در ایران یکدیگر را لو میدهند" . عنوان گردیده که : حسام فیروزی به علت مسائل مالی علیه ( احمد) باطبی اقامه دعوا کرده است .

اینجانب دکتر حسام فیروزی اعلام می دارم که این خبر کذب محض است و به هیچ وجه من چنین دعوی را مطرح ننموده ام . همچنین آقای احمد باطبی که افتخار درمان ایشان در کارنامه ام ثبت گردیده از دوستان صمیمی ام می باشند و من به هیچ عنوان با ایشان مراوده مالی نداشته ام که بخواهم از ایشان شکایتی داشته باشم . و تا آنجایی که ایشان را می شناسم انسان با اخلاق و سلیم النفسی هستند . در ضمن دلیلی برای دفاع از خود در برابر اتهام "گرفتن حقوق از سیا" نمی بینم زیرا که این تهمت های بی پایه و اساس مشی و منش دیرینه روزنامه کیهان است .

در این جا اعلام می دارم روزنامه کیهان موظف است بر طبق قانون مطبوعات تکذیبیه مرا در همان صفحه ( دو ) درج نماید در غیر این صورت نسبت به آن روزنامه به دلیل انتشار خبر کذب در دادگاه طرح دعوی خواهم نمود .

به امید روزی که شاهد چنین بی اخلاقی هایی از سوی محافل خبری نباشیم و به خاطر اختلاف نظر ، مخالفین خود را با شیوه های غیر اخلاقی تخریب ننماییم .

دکتر حسام فیروزی

پزشک و فعال حقوق بشر

17/ 4/1387

* خبر روزنامه ی کیهان را می توانید اینجا بخوانید.

+ دوباره 18 تیر/بیانیه ی لیبرالها

"طوطی ِ نقل و شکر"

behzadmehrani — Sun, 29 Jun 2008 14:44:18 GMT

این مطلب ابتدا در سایت ادوار نیوز منتشر شده است.

"ارزش زندگی در گستردگی ِ آن نیست،بل‌که در استفاده از آن است...من از زندگی ام دو برابر دیگران لذت می برم...اکنون که می بینم زندگی ام در زمان محدود است، می خواهم وزن آن را بیشتر کنم...و از آنجا که مالکیت زندگی کوتاه است، می خواهم آن را عمیق تر و سر شار تر کنم." (میشل دو مونتین)

اندیشیدن به مرگ یکی از مواردی است که ذهن انسان را بسیار به خود مشغول ساخته است.این که زندگی ِ ما روزی نه چندان دور،پایان خواهد گرفت و ابلیس پیروز مست بر ما چیره خواهد شد و ناچاریم از اینجا که هستیم به دیار ِ عدم رحل اقامت بیافکنیم هراس ایجاد می کند و جانمان را ملول می سازد.تفطن به این مهم و نگران و دل پریش بودن امری طبیعی است. اما اگر این اندیشه بخواهد به گونه ای زندگی را فلج سازد و آن را ناکار آمد و غیر مفید جلوه دهد،امری غیر ضروری و چه بسا زیان بار است.در ماثورات ِ ادیان مختلف آمده است که یاد ِ مرگ آدمی را خشیت و تواضع می آموزاند و در اخلاقی تر زیستن ِ آدمی،او را مدد می رساند.اما اگر یاد ِ مرگ و مرگ اندیشی چنان فربه گردد که مکان را بر زندگی و لذت تنگ سازد و تنعمات انسانی را در نظر خفیف جلوه دهد، آثار مهلک و جان فر سای ِ بسیاری بر جا می گذارد.

امروز جامعه‌ی ما تا حدود بسیاری به این مسئله دچار شده است. مرگ اندیشی و فرهنگ ِ سوگواری همه‌ی زندگی ِ ما را تحت الشعاع خود قرار داده است و این مرگ اندیشی که زمانی کارکردش آفریدن ِ خضوع و فروتنی بود از هدف اصلی ِ خود خارج شده است.کافی است به تعطیلات رسمی ِ خود در سال‌نامه نظری بیافکنیم تا ببینیم چه حجم کثیری از آن به عزاداری اختصاص یافته است. گویا غم و اندوه بیش از شادی و سرور،دل های ما را می رباید و ما را شیفته‌ی خود می سازد.و نا گوارتر این که در باور مردم،گویا غم و عزا نشانه‌ی خردمندی است و شادی و شعف نشان ِ لودگی و حماقت. در این عالم سراسر گر بگردی / خردمندی نبینی شادمانه !!. در صورتی که به باور این قلم، خلاف ِ این امر صادق است. به آن کس که از تشنگی در حال تلف شدن است، پند دادن که " آب کم جو تشنگی آور به دست" ، شاید بیان حقیقتی باشد اما حقیقت ِ آن فرد تشنه نیست.به آن کس که از جوع، تاب و توان ندارد، از مضرات پر خوری گفتن شاید رساندن ِ حقیقت به آستانه‌ی آگاهی ِ او باشد اما آن حقیقت، حقیقت ِ او نیست. در جامعه‌ی ما که افسردگی و مرگ اندیشی بی‌داد می کند ،مدام در معابر و منابر از یاد ِ مرگ سخن گفتن،نه تنها خشیت و خضوع به بار نمی آورد بل‌که جامعه را پریشان تر و غمگین تر می سازد.این جامعه و جوامعی از این دست نیاز ِ مبرم به "زندگی اندیشی" دارند.به تقدیس ِ لذت و تنعم جویی. ما نیازمند ِ دلیران و پیام آورانی هستیم که نام و یاد ِ زندگی را مدام در ما دوام بخشند تا بل‌که توازن ِ مرگ و زندگی برقرار گردد.

مولانا در مثنوی دفتر سوم داستانی نقل می کند که در آن ایمان نا ورندگان در پیام‌بران طعن می زنند که شما ما را از لذت جویی و تنعم دور ساختید و ما را فرهنگ ِ "مرگ اندیشی" بخشیدید:

قوم گفتند ار شما سعد ِ خودید

نحس مایید و ضدید و مرتدید

جان ما فارغ بد از اندیشه ها

در غم افکندید ما را و عنا

ذوق جمعیت که بود و اتفاق

شد زفال زشتتان صد افتراق

طوطی نقل و شکر بودیم ما

مرغ ِ مرگ اندیش گشتیم از شما

زمانی که مردمی از یاد مرگ غافل شده اند و از در و دیوار آنان شادی و غفلت می بارد، رسالت ِ پیام آوران، یاد ِ مرگ را زنده نگاه داشتن بوده است. اما امروز که از در و دیوار ما آوای حزین غم به گوش می رسد و یاد زندگی و لذت های آن به فراموشی رفته است، بسیار نیازمند ترویج ِ روح زندگی و تنعم جویی هستیم. نیاز داریم که "طوطی ِ نقل و شکر" باشیم تا "مرغ ِ مرگ اندیش". و مگر جز این است که به قول مولانا پایه و اساس عالم بر غفلت است و هوشیاری را اقلی از مردم تاب می آورند.

استن این عالم ای جان غفلت است

هوشیاری این جهان را آفت است

پس نیکو خواهد بود که "طوطی نقل و شکر" باشیم، از زندگی لذت ببریم و عیش ِ خود را با یاد مدام مرگ منغص نسازیم.

+ محبوبه کرمی در بند است.او را دریابیم.

"افشای گناه و گناه ِ افشا"

behzadmehrani — Sat, 21 Jun 2008 14:43:18 GMT

مرد ظاهرالصلاحی درمسجدی مشغول اعمال منافی ِ عفت بود.فرد دیگری وارد مسجد می شود و وقتی چشمش به این صحنه‌ی زننده می افتد با خشم می گوید: تف بر تو ای مرد که در مکانی مقدس این اعمال شنیع را انجام می دهی.مرد مقدس نما با فریاد می گوید:در خانه‌ی خدا تف می کنی؟ای ملحد!

این حکایت دانش‌جویان دانشگاه زنجان و وزیر علوم و استان‌دار زنجان و جریده‌ی کیهان است.وزیر علوم می فرمایند:فیلم واقعه‌ی زنجان،غیر شرعی و اشاعه‌ی فحشا بود و دادستان زنجان نیز افاضه فرمودند که افشای گناه از خود گناه مهم تر است. صدها دانش‌جو به بهانه های واهی توسط کمیته های انظباطی مرد مواخذه قرار می گیرند و بعضا از تحصیل محروم می شوند. دختران و پسران بسیاری در کوی و برزن توسط آمرین به معروف و ناهیان از منکر بازداشت می شوند چرا که یونیفرم های مورد پسند حکومت را بر تن نکرده اند. این‌ها هیچ کدام افشای گناه نیست، آن وقت اگر فردی منصوب دولت و در عنوان معاون دانشگاه در روز روشن به قصد اغفال دختری مرتکب بزه آشگار شود، باید چشم پوشید و ستارالعیوب بود. اگر چشم پوشی بر خطای دیگران از محاسن اخلاقی است که هست، چرا دولتیان با مردم خود این‌گونه رفتار نمی کنند؟نه تنها از خطا چشم نمی پوشند بلکه حق مسلم شهروندان این دیار که انتخاب نوع پوشش و نحوه‌ی معاشرت است را نیز نادیده می انگارند و اجحاف فراوان روا می دارند.

دادستان محترم زنجان! این‌که طرح به اصطلاح امنیت اجتماعی ، حریم ِ خصوصی انسان‌ها را مورد تاخت و تاز قرار می دهد، موجبات نا امنی اقتصادی و اجتماعی را فراهم نمی سازد؟

وزیر محترم علوم! چگونه به خودتان که رسیده است به دنبال مستندات ِ مستدل می گردید ، اما آن زمان که به دانش‌جویان افترا می بندید و آن ها را از حق مسلم تحصیل محروم می سازید، سراغی از دلایل و مدارک نمی گیرید؟

دیری نخواهد گذشت که وزیر محترم علوم و روزنامه‌ی کیهان و هم‌سویان ِ دیگر، سخن از حرمت ِ حریم ِ خصوصی بر زبان برانند و سرک کشیدن در این حریم را جرم تلقی نمایند و دانش‌جویان را خاطی دانسته و آن‌ها را محاکمه کنند.استدلال خواهند فرمود که دانش‌جویان وارد حریم خصوصی معاون دانشگاه شده اند و دق الباب نکرده اند و ایجاد اغتشاش نموده اند و موجبات ِ تشویش اذهان عمومی را فراهم آورده اند.

داستان معاون دانش‌گاه زنجان و سردار زارعی و دیگرانی از این دست،جریان ِ همیشه‌ی تاریخ ماست. واعظانی که در محراب و منبر جلوتی دارند و در نهان، خلوتی دیگر. توبه فرمایانی که خود هیچ گاه آب ِ توبه بر خود نمی ریزند. افشای گناه معاون دانش‌گاه ، افشای تجاوز به حریم مقدس دانش و دانش‌گاه است. این افشا یک عمل سیاسی نیست و تنها یک حرکت صنفی است و دانش‌جوی بی‌چاره چه کند که سیاست و قدرت در تمامی ِ شئونات ِ فردی و جمعی شهروندان درازدستی می کند وهیچ منطقه الفراغی را به رسمیت نمی شناسد؟ دانش‌جو می خواهد در محیطی امن و به دور از گزمه و عسس ، دانش بیاندوزد و نادیده گرفتن این مهم از بزرگ ترین گناهان ِ قدرت‌مداران است. افشای خطاهای قدرت نه تنها مذموم نیست بلکه امری پسندیده است. دانش‌جویان افشای گناه کرده اند و از گناه افشا مبرا هستند.

آیا اگر همین کار ِ ناپسند معاون دانش‌گاه را یک استاد ِسکولار،انجام می داد از طرف اصحاب قدرت با همین مقدار سعه‌ی صدر مواجه می شد؟ یک بام و دو هوا قصه‌ی پر غصه‌ی دولت‌مردان ماست.

دانش‌جو را به صرف ِ بیان عقیده‌ی سیاسی از تحصیل محروم کردن و او را ره‌سپار سلول های تنگ و تاریک نمودن گناه نیست و آن گاه اگر کسی سخن از این نا حقی بر زبان آورد مرتکب اشاعه‌ی کبیره شده است؟ از زبان حافظ باید به این گونه متشرعین گفت:

حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی

دام تزویر منه چون دگران قرآن را

* این مطلب در خبرنامه امیرکبیر منتشر شده است.

تیر دعا

behzadmehrani — Tue, 10 Jun 2008 16:23:06 GMT

از هر طرف تیر دعا کرده ام رها

شاید در این میانه یکی کارگر شود

عجب روزگاری!

behzadmehrani — Sat, 07 Jun 2008 08:17:23 GMT

آه،در ایثار سطح ها چه شکوهی است!

ای سرطان شریف عزلت

سطح من ارزانی تو باد.

چند روزی است که نه توان نوشتن دارم و نه خواندن.معلق ام بین بیم و امید.بیشتر امید.چرا که سخت به آن نیازمندم.کتاب را بسته ام و در امتداد وقت قدم می زنم.

"باید کتاب را بست / باید بلند شد / در امتداد وقت قدم زد / گل را نگاه کرد / ابهام را شنید /. سپهری

پدرم بیمار است و من دل‌نگران.بسیاری از لحظات به خاطر باورهای ایدئولوژیک‌مان از هم دور بودیم از لحاظ روحی و امروز بیش از هر زمان دیگر دریافته ام که جان ِ آدمی برتر از هر عقیده ای است.جان ِ ادمی معنای خدا است.معنای دین.این‌جاست که همه‌ی باورها رنگ می بازند و طولانی کردن ِ همین دم و بازدم که نامش زندگی است همه‌ی باور ها و داوری ها را به یک‌سو می نهد.این روزها کتاب نمی خوانم.یعنی نمی توانم که بخوانم.اما چقدر می آموزم از همین فضای بیمارستان.چه راست می گفت سهراب سپهری:

و نپرسیم کجاییم،

بو کنیم اطلس تازه‌ی بیمارستان را.

این روزها کتاب نمی خوانم و نمی نویسم.سیاست را نیز دنبال نمی کنم.اما نمی دانم که چرا سیاست ما را رها نمی کند.هر جا که قدم می گذاری اجحاف و ستم تو را می آزارد.فقر و ناتوانی هم‌واره تو را یاد بشکه های نفت می اندازد.یاد ثروت انبوهی که داری و بر روی آن گرسنه خوابیده ای.بیمارستان به اندازه‌ی کافی تخت ندارد.امکانات ناچیز است.پنج روز تعطیلی کارها را معطل کرده است و بیماران خسته و ناتوان پایان تعطیلات را انتظار می کشند.نمی خواهم این روزها به چیزی جز بیماری پدرم بیاندیشم.پدری که یک عمر تلاش کرد،کار کرد و عرق ریخت.می خواهم تنها به پدرم و بهبودی او فکر کنم.اما گویی این آزادی خواهی و عدالت خواهی نوعی اعتیاد است.این‌جا در بیمارستان نیز رهایم نمی کند.آن چه فضای غمناک این بیمارستان را تلطیف می کند ، گربه های زیبایی هستند که از انسان ها نمی هراسند.مدام با تو بازی می کنند.آن ها نیز در یافته اند که در اینجا انسان ها تنها به کمک به یک‌دیگر می اندیشند و باور ها و عقایدشان را به کناری نهاده اند و مهربان شده اند.

بیمارستان تخت کم دارد.همراهان بیمار حتا یک صندلی راحت ندارند که شب بر روی آن به راحتی بنشینند.در حیاط بیمارستان همه جا مردم بر روی زمین خوابیده اند.مدام به یاد هزینه هایی می افتم که در پای ِ باورهای نا کجا آبادی هدر می رود.راستی با هزینه‌ی این همه پارچه های مشکی و ... که این روزها شاهدش هستیم چند تخت می توان خرید؟چند بیمارستان می توان ساخت؟چند مدرسه؟چند کارخانه؟ بگذریم...

قرار است این روزها همه چیز را تعطیل کنم و تنها به بیماری پدرم و راه های بهبودی بخشیدن به او بیاندیشم.

دعا کنید.

تا درودی دیگر بدرود.

جشن توهم صد سالگی

behzadmehrani — Sun, 25 May 2008 23:06:18 GMT

این مطلب ابتدا در سایت ادوار نیوز منتشر شده است.

پنجم خرداد،یکصدمین سال کشف و تولد نفت در این مرز پر گهر است.چه آن را طلای سیاه بنامیم و چه بلای سیاه بدانیم،صد سال است که شکم های ما از آن ارتزاق می کند و حکومت های ما با پول آن حکم‌رانی.از کشف نفت تا کنون، مثل ِ "کار برای حمار است"، مصداق روشن تری یافته است و کار کردن حرمت و کرامت خود را از دست داده است و این سفره‌ی خدادادی، رعیت ِ این بوم و بر را از تلاش معاش معاف داشته است – هر چند حکومت ها مدیریت توزیع این سرمایه را نیز نداشته اند- . آن زمان که قیمت نفت بالا رفته است، گردن های حاکمان نیز بر افراشته تر شده و به زمین و زمان فخر فروخته اند.با پشتوانه‌ی همین نفت بود که محمدرضا پهلوی، مخالفان ِ خود را به پشیزی نمی گرفت و همهمه‌ی منتقدین برایش چون عوعو سگان به گوش می رسید و مغرورانه فریاد بر می آورد که:" مه فشاند نور و سگ عوعو کند". این مه فشانی همه از درخشش و تابناکی سکه های همین بلای سیاه بود.زمردی که برق آن چشم های خرد حاکمان را کور ساخته بود.امروز نیز در به همین پاشنه می چرخد.بسیاری ، پیروزی اصلاح طلبان را در خرداد 76 محصول کم بها شدن قیمت نفت می دانند و بر این باورند که هر گاه این طلای سیاه بی قیمت می شود، بلای حاکمان مستبد نیز کم‌تر به جان بنده گان خدا می افتد.و گویا هم‌واره رابطه ای معکوس بین آن طلا و این بلا وجود دارد.

هر چه پول نفت بیشتر می شود،حرف مفت ِ قدرت بیشتر به گوش می رسد. دولتی که بر اساس مالیات اداره می شود،خود را نیازمند شهروند خویش می یابد.او که از جیب خلق روزی می خورد، نمی تواند به روز و روزگار رعیت بی عنایت باشد. نفت، دولت را از مردم بی نیاز می سازد و دیگر رضایت و نارضایتی مخلوق،دغدغه‌ی دولت مردان نخواهد بود.مردم نیز به این شرایط خو گرفته اند.ارتزاق از راه بی کاری، بزرگ‌ترین هنر ِ این مردمان است.آسمان صاف و پر ستاره را می نگرند و غرق در لذت ِ آن و بی غم نان در معنای " نیست جهدی از توکل خوب تر"،تعمق می کنند.زیرا اگر امروز نانی در سفره ندارند فردا از برکت ِ نفت، بی نان نخواهند ماند.توقعی از روزگار ندارند چرا که می دانند با این میزان کار ِ روزانه همین نان پاره نیز غنیمت است. دولت نیز از سر صدقه‌ی این قوت ِ بی قوت به دست آمده، نقشه‌ی مدیریت جهان را در سر دارد و می خواهد عالمی دیگر از نو بسازد و از نو آدمی. دولت خود را به واسطه‌ی این ثروت هنگفت،متصل به قدرت لایزال آسمانی می پندارد و بر این گمان است که مدیریت جامعه در دستان غیب است،غافل از این‌که اگر نفت نبود،او به جای آسمان باید به زمین خیره می شد و به جای غیب،سراغ از شهود می باید می گرفت و نمی توانست سعدی وار رجز بخواند که:

بخت و دولت به کاردانی نیست

جز به تایید آسمانی نیست

دولتی که از جیب ِ من ِ شهروند روزگار نمی گذراند،به"من" پاسخ گو نیست.او گمان دارد که باید به آسمان پاسخ دهد.او پایش در زمین ِ پر نفت،سفت است و سرش در ابرها می گردد و آسمان را رصد می کند.اگر نفت نبود، سر و پای او در خدمت زمین می بود و آن‌گاه ما زمینیان ِ سجاده شراب آلوده مجبور بودیم به هم‌راه ِ آنان کار کنیم تا زنده بمانیم.نفت، این بلای صد ساله – با کمک ِ همه‌ی بلایای تاریخی ما –ما را همچنان سرگردان و پریشان احوال نگاه داشته است.

امروز جشن تولد ِ نفت است.جشن ِ توهم ِ یک‌صد ساله‌ی ما.توهم قدرت،توهم هوشیاری،توهم خود شکوفایی و استقلال،توهم ملکوتی بودن و ... و این‌همه از برکات ِ نفت است.اگر نفت نبود...کاری می کردیم...

و بدانبم اگر نفت نبود،دست ِ ما در پی چیزی می گشت.

+ + این مطلب در سایت روز آنلاین منتشر شده است.

در دفاع از آزادی اقلیت ها

behzadmehrani — Wed, 21 May 2008 14:27:18 GMT

"اگر همه‌ی افراد بشر – منهای یک نفر – عقیده‌ی واحدی داشتند و تنها یک نفر عقیده اش با آن باقی بشریت مخالف بود عمل اینان که صدای آن یک نفر را به زور خاموش کنند همان اندازه نا حق و ناروا می بود که عمل خود وی اگر فرضا قدرت این را داشت که صدای نوع بشر را به زور خاموش کند."۱

دموکراسی را حکومت اکثریت مردم بر خودشان معنا کرده اند.دموکراسی در عرصه‌ی سیاست و در عمل به معنای حاکمیت اکثریت یا نصف به اضافه‌ی یک ِ رای دهندگان است.این نوع حکومت،مردم را بالغ و دارای شعور و حق انتخاب می داند.از نشانه های آشکار این گونه حکومت ها ، انتخابات آزاد است که هر چند وقت یک بار برگزار می شود.از دیگر عناصر شناساننده‌ی این حکومت ها آزادی اندیشه،بیان و نشر آن، برابری ِ تمامی شهروندان در برابر قوانین مصوب،آزادی احزاب و گروه ها است.حکومت های دموکراتیک در هر زمان بر آمده از خواست اکثریت مردم است.در این میان هم‌واره جامعه به اکثریت و اقلیت قابل تقسیم است. " در هر توده‌ی فراهم آمده از گروه های گوناگون،گروهی را که شمار بیشتری داشته باشد "اکثریت" و آن را که شمار کم‌تر دارد "اقلیت" گویند. جامعه های انسانی از جنبه های گوناگون(سیاسی،اقتصادی،دینی،زبانی،و...)به اکثریت ها و اقلیت ها بخش بندی می شوند."2

در حکومت های دموکراتیک و مردم‌سالار این تنها آزادی و احترام ِ اکثریت نیست که وجه ممیزه‌ی این نظام ها و نظام های دیکتاتوری و یکه سالار است،بل‌که آزادی اقلیت ها برای تبدیل به اکثریت عامل مهم تمیز نظام های دموکراتیک و غیر دموکراتیک است. در نظامی که اقلیت ها از کرامت و ارزشمندی برخوردار نیستند و حق آزادی آن‌ها به رسمیت شناخته نمی شود – هر چند که "اکثریت" مردم ِ آن در آزادی به سر برند ـ نمی توان آن را یک نظام دموکراتیک نامید.در حکومت های توتالیتر و یکه سالار،نه تنها اقلیت ها دارای ارج و قرب نیستند بل‌که اکثریت نیز از آزادی های مشروع برخوردار نیستند.حاکمیت های مردم‌سالار برای جلوگیری از دیکتاتوری اکثریت راه‌کارهای بسیاری اندیشیده اند و هم‌واره شرایطی را به وجود می آورند که اقلیت بتواند با استفاده از آزادی های بیان و نشر و ...به اکثریت تبدیل شوند.یک اکثریت هم‌واره اکثریت نخواهد ماند و یک اقلیت نیز هم‌واره در اقلیت باقی نمی ماند.

× × ×

در نظام های دیکتاتوری و توتالیتر، اقلیت هم‌واره در هراس و عدم امنیت به سر می برد.این اقلیت می تواند شامل اقلیت های مذهبی،قومی،سیاسی و ... باشد.وجه بارز استبداد این است که حاکمیت و نهاد های حکومتی در قبضه‌ی قدرت یک ایدئولوژی یا مذهب ِ خاص است و دیگران به تناسب دوری از این ایدئولوژی یا مذهب ،وضعیت سخت تری دارند.شهروندان به خودی و غیر خودی تقسیم می شوند و غیر خودی ها از تمامی حقوق مشروع و انسانی خود بی بهره هستند.انسان در جهان جدید برای حل این معضل بوده است که به سکولاریسم که تفکیک نهاد دین (ایدئولوژی) و دولت است رو آورده است.حکومت های دموکراتیک نسبت به عقاید و آرای دینی مردم بی طرف هستند و مبنای قوانین خود را بر اساس مذهبی خاص بنا نمی نهند و نسبت دولت با همه‌ی نحله های دینی و عقیدتی ،نسبتی یکسان است.در این‌گونه حکومت ها وظیفه‌ی دولت ها تنها فراهم آوردن امکانات رفاهی مردم است تا مردم آزادانه و از روی اختیار باورها و اندیشه های خود را سامان دهند.حکومت ها تنها در نقش یک داور ظاهر می شوند که وظیفه‌ی آنان تنها رفع خصومت ها است.در اینجا دیگر دین و یا ادیان رسمی معنا ندارد.

× × ×

در ایران، ما با ادیان رسمی و غیر رسمی مواجه هستیم.همچنان که در عرصه‌ی سیاسی با خودی و غیر خودی روبه روییم.دین رسمی کشور، اسلام و مذهب تشیع است.در تمام دوران پس از انقلاب اسلامی دولت ها ،یک وزیر از معتقدان ادیان دیگر و حتا از اهل تسنن نداشته است و این خود نشان از تبعیضات اعمال شده بر پیروان سایر ادیان که در اقلیت هستند،دارد.در پایتخت کشور اسلامی ما، برای اهل تسنن که اقلیت پر تعدادی است،مسجدی برای انجام فرایض دینی وجود ندارد.بهاییان از حق تحصیل و داشتن شغل بی بهره اند و بسیاری به صرف داشتن اعتقاد به دین بهاییت به زندان افتادند و حقوقشان ضایع گشت.تمامی این اجحاف ها ریشه در آن دارد که دولت خود را مدافع ِ دین و ایدئولوژی خاصی می داند و هدف خود را هدایت خلق می پندارد،هدفی که در حیطه‌ی وظایف دولت ها نیست. " کل حوزه ی اقتدار فرمان‌روا،فقط به امور مدنی مربوط می شود،به عبارت دیگر،قدرت مدنی،حق مدنی و حکومت مدنی همه‌گی،صرفا به مراقبت برای بسط این‌گونه امور ،محدود و منحصر هستند.قلمرو قدرت حاکم به هیچ وجه من الوجوه،نمی تواند ونباید به امور مربوط به رستگاری ارواح انسان ها تعمیم داده شود. ... مراقبت از ارواح انسان ها به هیچ حاکم مدنی واگذار نشده است،چه رسد به این‌که به دیگران اعطا شده باشد.به نظر این‌جانب خداوند مراقبت از ارواح انسان ها را به حاکم مدنی واگذار نکرده است،برای این‌که به نظر نمی رسد خداوند هرگز چنین قدرتی را به کسی داده باشد تا بر دیگران تسلط یابد و آنان را مجبور به پذیرش دین او نماید.3

سکولاریسم و تفکیک نهاد دین از دولت از ضروریات حکومت در جهان جدید است.آزادی اندیشه و بیان از حقوق مسلم انسان است و حتا هیچ انسانی آن قدر آزادنیست که بتواند از آزادی ِ خود صرف نظر نماید. "اصل آزادی نمی تواند بشر را به آن درجه آزاد بگذارد که از آزادی خود دست بردارد."4

× × ×

روحانیون به عنوان پاسداران ایمان عوام باید نسبت به این حق کشی ها حساسیت نشان دهند و حکومت باید به وظایف خود که سامان دادن و بهینه سازی وضعیت معیشتی مردم است عمل کند و رستگاری روح و رابطه‌ی انسان و امر قدسی را به خودشان واگذار کند.هیچ انسانی را نسزد که به بهانه‌ی دین،اندیشه،قومیت،نژاد و ... در تنگنا قرار گیرد.معیار و میزان دموکراتیک بودن یک نظام تنها آزادی اکثریت نیست بل‌که آزادی اقلیت ها است که نشان از عادلانه بودن یک نظام دارد.

پانوشت:

1.رساله در باره‌ی آزادی جان استوارت میل ترجمه ی: جواد شیخ الاسلامی شرکت انتشارات علمی فرهنگی ص 59

2.دانش‌نامه‌ی سیاسی داریوش آشوری چاپ چهارم 1376 ص 34

3.نامه ای در باب تساهل جان لاک ترجمه:شیرزاد گلشاهی کریم نشر نی ص 57

4. رساله در باره‌ی ازادی ص 260

پاسخ به حسین درخشان

behzadmehrani — Sun, 18 May 2008 18:44:18 GMT

آقای حسین درخشان مطلب شما را که خواندم ،یاد شعری از خیام افتادم:

چون می نخوری طعنه مزن مستان را

بنیاد مکن تو حیله و دستان را

تو غره بدان مشو که می می نخوری

صد لقمه خوری که می غلام است آن را

حمایت من از احمد باطبی حمایت ِ از یک دوست نیست - همه‌ی دوستان می دانند که تا چه اندازه من با ایشان اختلاف ِ نظر دارم- دفاع من از احمد ، دفاع از همه‌ی جوانان بی پناه این مرز و بوم است که بدون ِ جرم و گناهی سالیان شیرین جوانی را پشت میله های زندان سپری کرده اند و امروز مجبور شده اند که نا امیدانه خاک خود را در جست و جوی یک زندگی بهتر ترک کنند و قریب ِ غربت جانسوز شوند.زندگی ای که در آن شاید خبری از اضطراب های طاقت سوز نباشد.از این ها که من می شناسم و در غربت خانه گرفته اند شاید هیچ کدام‌شان نمی خواستند از خانه و کاشانه،از خانواده و دودمان دور گردند و رنج تنهایی را به جان بخرند اما چه می شود کرد که گویا تقدیر! این سرنوشت را برایشان رقم زده است.احمد قهرمان نیست.احمدهای میهنم می خواهند زندگی کنند و به دور از ذلت ،طعم خوش لذت را بچشند.فراموش نکنیم که ما همه انسانیم.انسان هایی با طاقت های بشری.انسان هایی در جست و جوی لذت،در جست و جوی زندگی و این جست و جو گری هیچ منافاتی با آزادی خواهی و عدالت طلبی ندارد.

آقای حسین درخشان!

من و شما کدام بار را از دوش های خسته‌ی مردمان ِ این دیار بر داشته ایم که این چنین در دیگران طعن می زنیم و در پوستین خلق افتاده ایم؟آیا بهتر نیست که به جای نفی دیگران در پی اثبات خویش باشیم؟دیگران را خفیف شمردن و زحمات دیگران را به هیچ گرفتن برای ما اعتبار و احترامی به بار نخواهد آورد.رسالتی اگر برای ما متصور باشد همانا تقریر حقیقت و تقلیل مرارت دیگران است.با خوار شمردن ده سال از عمر جوانی که بی دلیل به یغما رفت کدام اندوه را مرهم توانیم بود و کدام حقیقت را به آستانه‌ی آگاهی ِ دیگران رسانده ایم؟

موشکافم من به عیب دیگران

چو به عیب خود رسم کورم در آن